Ιωάννα Μπουλντούμη, Γραφείο αστυνομικών ερευνών Ηρακλή Πουαντιγιέ

• Σαν τον σκύλο με τη γάτα, εικόνες Κ. Χαδουλού, Μεταίχμιο, Αθήνα 2014
• Λείπει η γάτα, χορεύουν τα φαντάσματα, εικόνες Κ. Χαδουλού, Μεταίχμιο, Αθήνα 2014
• Σκυλίσια ζωή, εικόνες Κ. Χαδουλού, Μεταίχμιο, Αθήνα 2015  

Θεμελιώδες συστατικό στοιχείο των παιδικών αστυνομικών βιβλίων της Ιωάννας Μπουλντούμη είναι οι ενδιαφέροντες χαρακτήρες που πλάθει η συγγραφέας, εμπνευσμένοι μάλιστα από εμβληματικές φυσιογνωμίες της παγκόσμιας αστυνομικής λογοτεχνίας. Έτσι, ο παλιότερος ήρωάς της ο Σέλοκ, αν και σέλινο, παραπέμπει εμφατικά στον Σέρλοκ Χολμς, ενώ και το δίδυμο της πιο πρόσφατης σειράς βιβλίων της «Γραφείο αστυνομικών ερευνών Ηρακλή Πουαντιγιέ», ο σκύλος Ηρακλής Πουαντιγιέ και η γάτα Αγαθή Γαλή, μας φέρνει αμέσως στον νου τον Ηρακλή Πουαρό αλλά και τη σπουδαία δημιουργό του Άγκαθα Κρίστι.

Πάνω στις ιδιαιτερότητες των χαρακτήρων αυτών χτίζει η συγγραφέας σε μεγάλο βαθμό τις ιστορίες της: Έτσι, ο Ηρακλής Πουαντιγιέ είναι ένας τύπος φιλότεχνος, σχολαστικός, λογικός, εγκεφαλικός, ενώ η βοηθός του Αγαθή Γαλή είναι το ακριβώς ανάποδο από αυτόν: παρορμητική, λάτρις των υλικών αγαθών και απολαύσεων και εξαιρετικά βαρήκοη – κι είναι αυτά τα χαρακτηριστικά της στα οποία πατάει η συγγραφέας για να βγάλει χιούμορ μέσα από αστείες παρανοήσεις, να προωθήσει την πλοκή με αναπάντεχο τρόπο ή να προετοιμάσει τον αναγνώστη για ανέλπιστες λύσεις στα μυστήρια που προσπαθεί να διαλευκάνει το αταίριαστο αυτό δίδυμο.

Σε ό,τι αφορά τους δευτερεύοντες χαρακτήρες της, η Μπουλντούμη αξιοποιεί για να τους ενσαρκώσει μια τεράστια γκάμα από ράτσες σκύλων –να σημειώσουμε ότι, πλην της Αγαθής, μόνο στο τρίτο βιβλίο της σειράς εμφανίζονται και δυο εκπρόσωποι άλλων ειδών του ζωικού βασιλείου– επιλέγοντας συνήθως ευρηματικά ονόματα δηλωτικά της καταγωγής ή της ιδιοσυγκρασίας τους. Η επιλογή αυτή της συγγραφέα να φτιάξει ιστορίες στις οποίες πρωταγωνιστούν αποκλειστικά και μόνο ζώα κι όχι άνθρωποι –και ειδικότερα ενήλικες– καθιστά τους ήρωές της ιδιαίτερα συμπαθείς στο παιδί αναγνώστη, απαλύνοντας ακόμα και πιο «ενήλικα» υποθεσιακά στοιχεία που απαντούν στα βιβλία της σειράς. Η πλειάδα αυτή πρωταγωνιστικών και δευτερευόντων χαρακτήρων είχε τη μεγάλη τύχη να πέσει στα χέρια της Κατερίνας Χαδουλού, η οποία έχει δημιουργήσει μια εξαιρετική πινακοθήκη προσώπων, που ενθουσιάζει τον μικρό αναγνώστη, βάζοντάς τον κατευθείαν μέσα στην ιστορία.

Δε θα αναφερθώ διεξοδικά στις υποθέσεις των τριών μέχρις ώρας βιβλίων της σειράς. Η κλοπή ενός πολύτιμου μενταγιόν, ένα στοιχειωμένο σπίτι, η εξαφάνιση ενός φημισμένου πίνακα απασχολούν σε καθένα από αυτά τον διάσημο ντετέκτιβ και τη χαριτωμένη βοηθό του. Και στις τρεις περιπτώσεις ο Ηρακλής Πουαντιγιέ φτάνει στη λύση μέσα από το υπομονετικό σκανάρισμα των χαρακτήρων και την εμμονή στη λογική τεκμηρίωση των υποψιών ή υπονοιών του, αλλά και χάρη στην ανατρεπτική και συχνά ακούσια παρέμβαση της βοηθού του Αγαθής. Ένα όχι ιδιαίτερα μεγάλο και κουραστικό αλλά αποκαλυπτικό αναγνωστικό ταξίδι, με απρόβλεπτη συνήθως κατάληξη. Αναμένουμε με ενδιαφέρον τη συνέχεια.

Ιωάννα Μπουλντούμη, Οι περιπέτειες του επιθεωρητή Σέλοκ του σέλινου (από 9 ετών)

• Στα πράσα! Εικονογράφηση: Χρήστος Δήμος, Ψυχογιός, Αθήνα 2011

• Μυστήριο στο Υπουργείο Εθνικής Βιταμίνης, Εικονογράφηση Χρήστος Δήμος, Ψυχογιός, Αθήνα 2012

Ένας αλλιώτικος μικρόκοσμος ζει κι ανασαίνει κάτω απ’ τη μύτη μας στο ψυγείο, στα ντουλάπια, στα ράφια και στον πάγκο της κουζίνας: ανομολόγητα πάθη, παράφορα εγκλήματα, σατανικοί δολοφόνοι και δυσεπίλυτα μυστήρια, που καλείται να λύσει ο Σέλοκ το Σέλινο, ένας δαιμόνιος ντετέκτιβ με κάτι από Σέρλοκ Χολμς στο όνομα και στην εμφάνιση. Μαγειρικά σκεύη, λαχανικά, τυριά, ψωμιά, κάθε λογής υλικό ή φαγητό που κατοικοεδρεύει στην κουζίνα μετατρέπονται αίφνης από άψυχα αντικείμενα σε θύματα, θύτες, αστυνομικά όργανα, αυτόπτες μάρτυρες κ.ο.κ., άλλοτε προκαλώντας γέλιο κι άλλοτε εξάπτοντας την περιέργεια, άλλοτε επιτείνοντας κι άλλοτε οδηγώντας στη λύση το μυστήριο. Όσο για τη φύση των υποθέσεων; Δολοφονίες αθώων μπαγκετών, δολιοφθορές σε γαμήλια γλυκά, επιθέσεις κατά της υγιεινής διατροφής και έπεται –φαντάζομαι– συνέχεια.

Πάντως στα δυο –για την ώρα– βιβλία με τις περιπέτειες του επιθεωρητή Σέλοκ η Ιωάννα Μπουλντούμη δε δείχνει απλώς τη διάθεση να παρωδήσει ή να προσαρμόσει επί το παιδικότερο τη φόρμα της αστυνομικής ιστορίας. Επιχειρεί κάτι πολύ δυσκολότερο: να χτίσει με συνέπεια έναν ολόκληρο κόσμο, συμπαγή και ολοκληρωμένο. Το βασικό της εργαλείο σε αυτό το εγχείρημα είναι η γλώσσα, και κυρίως η εκτεταμένη χρήση λογοπαιγνίων. Να πω σε αυτό το σημείο ότι το λογοπαίγνιο, και ειδικά η κατάχρησή του, η μετατροπή του σε αυτοσκοπό, μπορεί να λειτουργήσει καταστροφικά για ένα κείμενο. Γι’ αυτό και στη χρήση του απαιτείται όχι μόνο μεγάλη προσοχή αλλά και συνέπεια. Κάτι που φαίνεται να γνωρίζει πολύ καλά η συγγραφέας, αφού, με αναφορά τις περισσότερες φορές τη μαγειρική και τον κόσμο της κουζίνας, μέσα από τα λογοπαίγνιά της, τις «πειραγμένες» παροιμίες της ή τους ήρωες με ονομασία προέλευσης και ντοπιολαλιά, δε χαρίζει απλώς γέλιο, αλλά και διευρύνει νοήματα, προκαλεί απρόσμενους συνειρμούς, χτίζει χαρακτήρες, συνθέτει και μαζί προεκτείνει τον ίδιο τον κόσμο της.

Το πρώτο βιβλίο της σειράς, με τον τίτλο Στα πράσα!, εξιστορεί δύο περιπέτειες του Σέλοκ, από τις οποίες η πρώτη και αισθητά μικρότερη λειτουργεί μάλλον ως ένα είδος εισαγωγής στον κόσμο του δαιμόνιου σέλινου. Η δεύτερη, πιο εκτεταμένη και χορταστική, μας βάζει για τα καλά στο κλίμα. Παρότι το σπάσιμο σε δύο, και μάλιστα διαφορετικού μεγέθους, ιστορίες, κατά τη γνώμη μου, αποδυναμώνει το ρυθμό, ο βασικός στόχος της συγγραφέα, η αβίαστη εισαγωγή του αναγνώστη σε έναν συμπαγή κόσμο δουλεμένο με εξαντλητική φροντίδα και έμφαση στη λεπτομέρεια, επιτυγχάνεται, την ίδια ώρα που οι αναπάντεχες λύσεις οι οποίες δίνονται στις δυο υποθέσεις κρατούν ζωντανό το ενδιαφέρον.

Πιο απελευθερωμένη στο δεύτερο βιβλίο, στο Μυστήριο στο Υπουργείο Εθνικής Βιταμίνης, η Μπουλντούμη κινείται με χαρακτηριστική άνεση και εξοικείωση ανάμεσα σε ζαρζαβατικά και μια τεράστια γκάμα κουζινικών σκευών και μαγειρικών εδεσμάτων, χαρίζοντάς μας μια απολαυστική ιστορία που κατορθώνει να συνδυάσει νουάρ και υγιεινή διατροφή: Έτσι, καθώς ο ήρωάς της επιχειρεί να διεισδύσει undercover σε μια συμμορία εχθρών της μεσογειακής διατροφής, η ίδια διαχειρίζεται και αναπλάθει ευρηματικά κάθε γωνιά της κουζίνας –απ’ το ψυγείο ως το πλυντήριο πιάτων–, οδηγώντας παράλληλα τον αναγνώστη μέσα από την εύστοχη χρήση λογοπαιγνίων αντλημένων σε μεγάλο βαθμό από την ίδια τη φύση των υλικών της κουζίνας σε αναπάντεχους νοηματικούς συνειρμούς.  

Η επιλογή της εικονογράφησης να δώσει ανθρώπινη μορφή στον Σέλοκ και στους λοιπούς χαρακτήρες των δύο βιβλίων, με ένα μόνο διακριτικό στοιχείο που παραπέμπει στην πραγματική φύση τους, με ξάφνιασε, αν και φαντάζομαι ότι υπαγορεύεται από δύο λόγους: τη διάθεση να χαράξει έναν εντελώς διακριτό δρόμο από εκείνον, π.χ., που επιλέχθηκε σε παλιότερα έργα, όπως η Φρουτοπία· και το γεγονός ότι μια προσπάθεια πιστής αποτύπωσης ενός κειμενικού κόσμου δυνάμει ανεξάντλητου σαν κι αυτόν του Σέλοκ θα λειτουργούσε αποδυναμωτικά και μάλλον θα αδικούσε το ίδιο το κείμενο.