Πέμπτη, 23 Φεβρουαρίου 2017

Αργυρώ Πιπίνη, Καλοκαίρι, φθινόπωρο, χειμώνας, άνοιξη, καλοκαίρι...



Εικονογράφηση: Ίρις Σαμαρτζή, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα2016





Για δεύτερες ευκαιρίες μιλούσα προ ημερών, για δεύτερες ευκαιρίες μιλά και το βιβλίο Καλοκαίρι, φθινόπωρο, χειμώνας, άνοιξη, καλοκαίρι…, που μας χάρισαν πριν από λίγους μήνες η Αργυρώ Πιπίνη και η Ίρις Σαμαρτζή. Για τη δεύτερη ευκαιρία που δίνεται σε ένα σπίτι εγκαταλειμμένο, ερειπωμένο, να ξαναζωντανέψει χάρη στον ερχομό μιας οικογένειας φερμένης από μακριά, που κι αυτή γυρεύει ένα μέρος να στεγάσει τα δικά της όνειρα, τις ξαναγεννημένες της ελπίδες, αδράχνοντας με τη σειρά της κι η ίδια μια δεύτερη ευκαιρία ζωής. 

Καλοκαίρι καταφτάνει η οικογένεια στο έρημο σπίτι με τα λιγοστά της υπάρχοντα, που ωστόσο αρκούν, μαζί με φωνές και γέλια, για να αποδιώξουν τη μοναξιά της εγκαταλειμμένης μονοκατοικίας. Καθώς ο χρόνος κυλά, οι μέρες γίνονται νύχτες κι οι εποχές δίνουν η μια τη σκυτάλη στην άλλη, η απρόσκοπτη καθημερινότητα των ανθρώπων, αυτό που πεζά θα αποκαλούσαμε ρουτίνα, ζεσταίνει τους τοίχους με χρώματα, ντύνει τις σιωπές με ήχους, κάνει το σπίτι να ανθίσει σιγά σιγά με τον τρόπο που ανθίζουν κι οι άνθρωποι όταν εισπράττουν αγάπη, με τον τρόπο που ανθίζει κι η φύση με τον ερχομό της άνοιξης. Σπίτι κι ένοικοι, καθώς γνωρίζουν ο ένας τον άλλο καλύτερα, ξανασυναντούν γνωστά συναισθήματα, ανακαλύπτοντας μέσα τους νέες ποιότητες, νέους τόνους κι αποχρώσεις. Η αγάπη ανασκαλεύει τη μνήμη, μεταλλάσσοντάς τη από γεγονότα κλεισμένα, ίσως και σκόπιμα ξεχασμένα, στη σοφίτα του μυαλού, σε μια νέα, αισιόδοξη πραγματικότητα, όπου οι κρυφές αναμνήσεις του ενός συναντούν εκείνες του άλλου, μεταπλάθοντας τον κόσμο και των δυο τους.

Ίσως επειδή σπίτι και ένοικοι κουβαλούν και το μεν και οι δε κατά βάθος παρόμοιες πληγές. Εγκαταλειμμένο το πρώτο, διωγμένοι, καταπώς φαίνεται, οι δεύτεροι. Μήπως κι η εγκατάλειψη δεν είναι κάποιου είδους διωγμός; Μια εξορία από τη ζωή και τις χαρές της; Και μήπως τελικά είναι αυτή η αμοιβαία θητεία στον πόνο, στην απώλεια της πρότερης ευτυχίας ή ασφάλειας που καθιστά τόσο πολύτιμη και για τις δυο πλευρές αυτή τη δεύτερη ευκαιρία που βρέθηκε στον δρόμο τους; Αυτή που κάνει τους άχαρους τοίχους να φαντάζουν όμορφοι και προστατευτικοί, τη βαρυχειμωνιά πανηγύρι, τη ρουτίνα ασφάλεια, το αέναο πέρασμα των εποχών –όπως εμφατικά τονίζεται και από τον τίτλο, που ευθέως παραπέμπει στην εκπληκτική ταινία του Κιμ Κι Ντουκ Άνοιξη, καλοκαίρι, φθινόπωρο, χειμώνας… και άνοιξη– οικείο και μαζί μοναδικό;

Όπως μοναδικά εναλλάσσονται οι μαγικές εικόνες της Ίριδας Σαμαρτζή, στεγάζοντας στοργικά, ζεστά, οικεία και μαζί αναπάντεχα το λιτό αλλά συναισθηματικά μεστό κείμενο της Αργυρώς Πιπίνη. Συντονισμένες με την επιλογή της συγγραφέα, που κοιτάει την ιστορία της από την πλευρά του σπιτιού, εστιάζουν στον χώρο και στα αντικείμενά του, παίζοντας με την προοπτική, ακολουθώντας κατά βήμα τις εποχές καθώς οδεύουν από καλοκαίρι σε καλοκαίρι, παρατηρώντας τη δράση των προσώπων. Οι εναλλαγές στο φόντο, η συνύπαρξη ζωγραφιών και φωτογραφιών, το πανηγύρι των χρωμάτων –στα δυο τελευταία κυρίως σαλόνια– φτιάχνουν ένα αισιόδοξο, χορταστικό αποτέλεσμα που χαμογελά πλατιά στη ζωή. Όπως οι άνθρωποι, ή και τα σπίτια, όταν, υπερβαίνοντας δυσκολίες και ματαιώσεις, ξαναβρίσκουν τον δρόμο προς τη χαρά.

Τρίτη, 21 Φεβρουαρίου 2017

Christopher Corr, Ένα σπίτι για όλους



Απόδοση: Αντώνης Παπαθεοδούλου, Εκδόσεις Παπαδόπουλος, Αθήνα 2016



Το βιβλίο για το οποίο γράφω σήμερα πριν το διαβάσεις κάθεσαι και το χαζεύεις. Χάνεσαι μες στα μεθυστικά χρώματα των εικόνων του, θαυμάζεις το πανέμορφο εξώφυλλό του, χαίρεσαι με την καρδιά σου την καλαίσθητη έκδοση. Και μετά, αφού χορτάσει το μάτι, πας και στην ιστορία.


Η οποία ιστορία, βασισμένη σε ένα ρώσικο λαϊκό παραμύθι, μας πηγαίνει σε ένα ξύλινο λευκό σπιτάκι βαθιά στο δάσος, με εννιά παράθυρα και μια κόκκινη εξώπορτα. Εκεί θα βρουν στέγη μια σειρά από διαφορετικά ζώα, που επιλέγουν να ζήσουν αρμονικά παρέα. Ως τη στιγμή που εμφανίζεται ο μεγάλος καφέ αρκούδος. Που δε χωράει στην πόρτα ούτε στα παράθυρα. Κι έτσι, μες στη λαχτάρα του να μπει κι αυτός στο σπίτι, παρά την άρνηση των κατοίκων του, που βλέπουν το αδύνατο του πράγματος, ανεβαίνει στη στέγη. Το λευκό ξύλινο σπιτάκι γίνεται χίλια κομμάτια. 

Είναι η αυθαίρετη παραβίαση και κατάλυση όχι μονάχα της στέγης ως καταφύγιου, αλλά και κάθε κανόνα και όρου αρμονικής συνύπαρξης. Το ανεξέλεγκτο θυμικό του ενός που αδιαφορεί για το δικαίωμα και τις επιλογές των πολλών. Η ιστορία όμως δεν μπαίνει στη λογική αφορισμών και τετελεσμένων. Πάει παρακάτω: Ο δράστης θα είναι αυτός που θα βρει τη λύση. Και θα την υλοποιήσει με τη συνδρομή όλων των άλλων. Πετυχαίνοντας κάτι αληθινά θαυμαστό.

Και κάπως έτσι, μέσα από την περιπλάνηση σε αυτή την οπτική πανδαισία από λαϊκότροπες εικόνες, κοντά από αυτή την άποψη στο πνεύμα του παραμυθιού, ντυμένες με έντονες, απαστράπτουσες,  απίθανες αποχρώσεις, ο αναγνώστης ανακαλύπτει πως πολλές φορές η έμπρακτη συγγνώμη, αυτή που δε στέκεται στα μεγάλα λόγια, μπορεί να γίνει αφετηρία για να γεννηθεί κάτι ακόμα καλύτερο, ομορφότερο, ουσιωδέστερο από αυτό που χάθηκε από απροσεξία, αδιαφορία, εγωκεντρική διάθεση, έλλειψη ενσυναίσθησης. Είναι η δεύτερη ευκαιρία που δε δίνεται απλώς αλλά κατακτιέται, σώζοντας τελικά την παρτίδα. Σπουδαίο μάθημα για τους μικρούς και, δυστυχώς, καθόλου αυτονόητο για αρκετούς από εμάς τους μεγάλους.   

Τετάρτη, 25 Ιανουαρίου 2017

Μαριάννα Κουμαριανού, Ένα ξεχωριστό δώρο



Ζωγραφιές Πωλίνα Παπανικολάου, Εκδόσεις Μίνωας, Αθήνα 2016



Τι γίνεται όταν η κοιλιά της μαμάς φουσκώνει υπερβολικά πολύ και πρέπει να πάει στο μαιευτήριο να γεννήσει το αδερφάκι που με τόση λαχτάρα περιμένεις; Κι άντε και γεννιέται το μωράκι, εσύ τι ξεχωριστό, μοναδικό δώρο θα βρεις να του χαρίσεις; Πόσο πιο ξεχωριστό άραγε μπορεί να είναι από τα εκπληκτικά σουβενίρ του κοσμογυρισμένου παππού σου; Και πόσο πιο ιδιαίτερο από τα δημιουργήματα της χρυσοχέρας γιαγιάς σου; Μήπως καλύτερα να πας μια βόλτα στα μαγαζιά για να βρεις ένα δώρο της προκοπής; Αλλά πόσο μοναδικά κι ιδιαίτερα είναι όλα αυτά τα πανομοιότυπα παιχνίδια και βρεφικά αξεσουάρ που βλέπεις αραδιασμένα στα ράφια; Μήπως τελικά αυτό που αναζητάς βρίσκεται μέσα στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς; Και μήπως πρέπει να βάλεις κι εσύ το χεράκι σου για να το κάνεις αληθινά ξεχωριστό;

Η Μαριάννα Κουμαριανού γράφει ένα βιβλίο για την αξία του μοναδικού δώρου. Αυτού που διαλέγεται με αληθινή αγάπη, έγνοια και φροντίδα για τον παραλήπτη του. Αλλά και για τη χαμένη ομορφιά του χειροποίητου, αυτού που κουβαλάει πάνω του όλη τη δημιουργικότητα, την έμπνευση, τη φαντασία, το ταλέντο, την υπομονή, την επιδεξιότητα, τον χρόνο, το άγγιγμα, ακόμα και τη μυρωδιά του δημιουργού του. Αλλά και που κρύβει στις ατέλειές του όλη τη χαριτωμένη αδεξιότητα εκείνου που το φτιάχνει, προσδίδοντάς του έτσι μοναδικότητα, ένα ιδιαίτερο, προσωπικό στίγμα. Σε μια εποχή που το τυποποιημένο, το βιομηχανικό, το μοδάτο έχει εκπαραθυρώσει το χειροτέχνημα, ο πιτσιρικάς ήρωας του βιβλίου, με το άγχος του να μεταφέρεται τόσο εύγλωττα και παραστατικά χάρη στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση που επιλέγει η συγγραφέας, θα μάθει από τη γιαγιά του, εκπρόσωπο μιας άλλης, ξεχασμένης εποχής, φορέα άλλων ταλέντων, άλλων δεξιοτήτων και νοοτροπιών, ότι ακόμα και με καθημερινά, ίσως κι ευτελή υλικά, μπορεί να δημιουργηθεί το πιο ξεχωριστό και μοναδικό δώρο του κόσμου.

Οι εικόνες της Πωλίνας Παπανικολάου, συνταιριάζοντας έξυπνα πραγματικότητα και φαντασία, άλλοτε μας ταξιδεύουν στους μακρινούς προορισμούς που έχει επισκεφτεί ο παππούς, άλλοτε μας ξεναγούν στη μοναδική συλλογή του από σπάνια αντικείμενα, άλλοτε μας βγάζουν βόλτα στον κήπο και στα μαγαζιά, άλλοτε τρυπώνουν στη φαντασία και στα παιχνίδια του αφηγητή… Τα ζωηρά τους χρώματα και η εναλλαγή τους δεν αφήνουν στιγμή τον αναγνώστη να πλήξει, ντύνοντας όμορφα και ταιριαστά το κείμενο.